เมื่อเว็บไซต์โดนแฮกกะทันหัน หลายคนตกใจจนไม่รู้จะเริ่มแก้ปัญหาจากตรงไหนก่อน ความเสียหายที่เกิดขึ้นจะมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับว่ารับมือได้เร็วและถูกวิธีแค่ไหน บทความนี้รวมขั้นตอนฉุกเฉินที่ควรทำทันทีเมื่อพบว่าเว็บไซต์ถูกแฮก
สัญญาณเตือนว่าเว็บไซต์โดนแฮกแล้ว
เว็บไซต์เด้ง Redirect ไปหน้าเว็บอื่นที่ไม่รู้จักโดยอัตโนมัติ, เบราว์เซอร์ขึ้นคำเตือนสีแดง "เว็บไซต์นี้อาจไม่ปลอดภัย" หรือ "Deceptive site ahead", Google Search Console ส่งอีเมลแจ้งเตือนปัญหาความปลอดภัย, ลูกค้าแจ้งว่าเข้าเว็บไม่ได้หรือเจอโฆษณาแปลกปลอม, หรือพบหน้าเว็บ/บทความภาษาต่างประเทศที่ไม่ได้สร้างขึ้นเองปรากฏอยู่ในผลการค้นหา Google
ขั้นตอนฉุกเฉิน 5 ข้อที่ต้องทำทันที
1. เปลี่ยนรหัสผ่านทุกจุดที่เกี่ยวข้องทันที ได้แก่ ผู้ดูแลระบบเว็บไซต์ (Admin), FTP, ฐานข้อมูล และ Control Panel ของโฮสติ้ง เผื่อผู้บุกรุกยังเข้าถึงได้อยู่
2. สำรองข้อมูลเว็บไซต์และฐานข้อมูลปัจจุบันไว้ก่อนแก้ไขใดๆ แม้จะเป็นไฟล์ที่ติดมัลแวร์อยู่ก็ตาม เพื่อไว้เป็นหลักฐานและกู้คืนข้อมูลสำคัญที่ยังใช้ได้
3. ปิดเว็บไซต์ชั่วคราว (Maintenance Mode) เพื่อหยุดความเสียหายเพิ่มเติมและป้องกันผู้เข้าชมเจอโฆษณา/ลิงก์อันตราย
4. ตรวจสอบว่าไฟล์สำรองข้อมูล (Backup) ล่าสุดก่อนถูกแฮกยังใช้ได้อยู่หรือไม่ เผื่อจำเป็นต้องกู้คืนทั้งระบบ
5. แจ้งทีมงานหรือผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยทันที หากไม่มั่นใจว่าจะตรวจหาและกำจัดมัลแวร์ได้ครบถ้วนด้วยตัวเอง
วิธีตรวจหาและลบไฟล์ Webshell/มัลแวร์เบื้องต้น
ตรวจสอบไฟล์ที่ถูกแก้ไขล่าสุดในเซิร์ฟเวอร์ (เรียงตามวันที่แก้ไข) เพื่อหาไฟล์แปลกปลอมที่ไม่ควรมี โดยเฉพาะในโฟลเดอร์ที่ไม่ควรมีไฟล์ .php เช่น โฟลเดอร์รูปภาพหรืออัปโหลด สแกนหาฟังก์ชันอันตรายที่เว็บเชลล์มักใช้ เช่น eval(), base64_decode(), gzinflate(), shell_exec() ในไฟล์ .php ทั่วทั้งเว็บไซต์ และตรวจสอบบัญชีผู้ดูแลระบบทั้งหมดว่ามีบัญชีแปลกปลอมที่ไม่ได้สร้างขึ้นเองหลงเหลืออยู่หรือไม่ หากพบไฟล์หรือบัญชีต้องสงสัยให้ลบออกทันที แล้วเปลี่ยนรหัสผ่านซ้ำอีกครั้งหลังทำความสะอาดเสร็จ
วิธีขอให้ Google ตรวจสอบเว็บไซต์ใหม่หลังทำความสะอาดแล้ว
หาก Google เคยขึ้นเตือนเว็บไซต์ว่าไม่ปลอดภัยไปแล้ว การทำความสะอาดมัลแวร์เพียงอย่างเดียวจะยังไม่ทำให้คำเตือนหายไปทันที ต้องเข้า Google Search Console ไปที่เมนู "ปัญหาด้านความปลอดภัย" (Security Issues) เพื่อตรวจสอบว่า Google ตรวจพบปัญหาอะไรบ้าง จากนั้นกดปุ่ม "ขอให้ตรวจสอบ" (Request Review) หลังจากมั่นใจแล้วว่าทำความสะอาดเว็บไซต์ครบถ้วน ขั้นตอนนี้ Google จะใช้เวลาตรวจสอบประมาณ 1-3 วันก่อนปลดคำเตือนออก
หากไม่มั่นใจขั้นตอนทางเทคนิคเหล่านี้ด้วยตัวเอง บริการรับดูแลเว็บไซต์ของเรามีการสแกนและกำจัดมัลแวร์/เว็บเชลล์โดยทีมโปรแกรมเมอร์ผู้เชี่ยวชาญ ช่วยกู้คืนเว็บไซต์ให้กลับมาใช้งานได้อย่างปลอดภัยโดยเร็วที่สุด